Archive for the ‘Άρθρα’ Category

“Ένα βέτο και μία επιλογή”.   Leave a comment

Aναδημοσίευση από το: http://factnews.gr/items/20161001/edito-ena-veto-ke-mia-epilogi/

Γράφει η Μαρία Δαμανάκη*

Τα καυτά θέματα της επικαιρότητας συχνά δεν είναι τίποτα παραπάνω από χρόνια, πάγια αιτήματα που είτε ζητούν σοβαρή ένταξη στην πολιτική ατζέντα του τόπου, είτε αναμένουν την πολιτική βούληση για τη διευθέτηση τους. Η συζήτηση προ ημερησίας διάταξης για την Παιδεία στη Βουλή την περασμένη Τετάρτη, επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων που τα τελευταία χρόνια έχει εγκλωβιστεί στην εγχώρια ημέρα της μαρμότας. Η αλήθεια είναι πως, όταν κάπου το 2008, ο καθηγητής του Κοινοβουλευτικού Δικαίου μας ζητούσε τη σύνταξη ενός υποθετικού νομοσχεδίου από κοινού με αιτιολογική έκθεση για την υποστήριξη του θέματος, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι οκτώ χρόνια μετά η πολιτική σκηνή θα συζητούσε με τους ίδιους όρους και τις ίδιες επιφυλάξεις. Φυσικά στο μεσοδιάστημα δεν μας περίμενε ούτε το brain drain, ούτε το χρήμα. Και οι δύο ροές λαμβάνουν χώρα σταθερά και ακατάπαυστα από την Ελλάδα προς το εξωτερικό, όσο επιτρέπει ή επιβάλλει η κρίση. Αυτό που μας περιμένει ακόμη -γιατί δεν μπορεί να κάνει αλλιώς- είναι η απαρεμπόδιστη άσκηση των δικαιωμάτων μας.

Το οξύμωρο ξεκινά ήδη από την πολιτική επιλογή της πρόβλεψης δύο συστημάτων παιδείας στο άρθρο 16 του Συντάγματος. Για την υποχρεωτική εννεαετή εκπαίδευση θεσμοθετείται -και καλώς- το σύστημα συνύπαρξης κρατικής και ιδιωτικής παιδείας (το αυτό για το λύκειο ως τμήμα της δευτεροβάθμιας αλλά και για την επαγγελματική και κάθε άλλη ειδική εκπαίδευση). Στην τριτοβάθμια όμως – δηλαδή στην εκπαίδευση από την οποία,σε αντίθεση με την υποχρεωτική, υπάρχει ελευθερία αποχής ως ερμηνευτική διάσταση της γενικής ελευθερίας της παιδείας- καθιερώνεται σύμφωνα με το άρθρο 16 παρ. 5 και 8 σύστημα κρατικού μονοπωλίου. Ενώ δηλαδή το μείζον, η επιλογή φοίτησης ή μη, είναι στο χέρι ενός εκάστου, άπαξ αυτός επιδιώξει την εισαγωγή του στην τριτοβάθμια, δεν έχει δικαίωμα να το πράξει βάσει του παρόχου και της μεθόδου – αλλά είναι υποχρεωμένος να ακολουθήσει τον συνταγματικό μονόδρομο της δημόσιας ανώτατης παιδείας. Πέραν δε του ζητήματος της κατίσχυσης των ελευθεριών εγκαταστάσεως και παροχής υπηρεσιών στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τίθεται εγγενώς το ερώτημα κατά πόσον οι δημοκρατίες μπορούν ακόμη να λειτουργούν με benevolent πατερούληδες που καθορίζουν ποιο είναι το κατά μορφή και περιεχόμενο καλό των ενηλίκων τέκνων τους.

Ερχόμενοι, λοιπόν, στο πεδίο των δικαιωμάτων και των ελευθεριών, κατά τον ίδιο τρόπο που σε μία δημοκρατία πρέπει να διασφαλίζονται τα συμφέροντα της μειοψηφίας, η εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία οφείλει να νομοθετεί ακόμη και δυνατότητες που τα υποκείμενα ή το κοινό της δεν συμμερίζονται ή δεν προτίθενται απαραιτήτως να αξιοποιήσουν στον ιδιωτικό τους βίο. Πολλώ δε μάλλον -και παρόλο που δεν συμπαθώ τα ad hominem επιχειρήματα, εν προκειμένω αναδεικνύουν την ανακολουθία- όταν η πλειοψηφία αποκλείει σε συλλογικό επίπεδο,αυτό που προνομιακά επιλέγει (ας μην ξεχνάμε τη σύνδεση του Πρωθυπουργού με το ιδιωτικό σκέλος της εκπαίδευσης ως γονέα και διδάκτορα).

Ανεξαρτήτως του αν είστε υπέρ ή κατά της ιδιωτικής ανώτατης εκπαίδευσης, σκεφτείτε αυτό: μεθοδολογικά, η ελεύθερη άσκηση των δικαιωμάτων αφορά όλους μας. Γιατί λοιπόν να επιτρέπουμε να εμποδίζονται οι επιμέρους εκφάνσεις της;

*Η κυρία Μαρία Δαμανάκη είναι δικηγόρος και Πρόεδρος της Επιτροπής Νέων του Ποταμιού.

Posted Οκτώβριος 4, 2016 by msofcrete in Άρθρα, Uncategorized

Tagged with

Γιατι ο Νίκος Φίλης επιμένει να προβοκάρει   Leave a comment

Πέμπτη 22 Σεπτεμβρίου 2016, 11:55πμ

Αναδημοσίευση από το: http://www.eleftherostypos.gr/apopseis/37391-giati-o-nikos-filis-epimenei-na-provokarei/

Irrelevant. Η αγγλική γλώσσα διαθέτει αυτή την ωραιότατη λέξη όταν θέλει να αποδώσει κάτι που δεν είναι απλά άσχετο με το θέμα, αλλά και ασύνδετο, που δεν φαίνεται να έχει καμία σχέση με το περιβάλλον του. Μια τέτοια λέξη θα μπορούσε να περιγράψει αριστοτεχνικά την περίπτωση του Νίκου Φίλη, ο οποίος με αφορμή την αναδιάρθρωση του μαθήματος των Θρησκευτικών διερωτήθηκε πού ήταν η Εκκλησία στις δύσκολες στιγμές της πρόσφατης ιστορίας μας.

kokkolis-arthrografos-teliko-1000Γράφει ο Γιώργος Κοκκόλης*

Αλλά αφού έχει απορία που ήταν η Εκκλησία στις δύσκολες στιγμές του Έθνους ας ρωτήσει ο κ. Υπουργός ενδεικτικά που ήταν ο Άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης τον Αύγουστο του 1922 όταν οι ομοϊδεάτες του καλούσαν να λήξει η «ιμπεριαλιστική» μικρασιατική εκστρατεία – μαρτύρησε με τον φρικτότερο τρόπο από τον τουρκικό όχλο αφού τον ξύρισαν, του έβγαλαν τα μάτια και τον έκοψαν σε κομμάτια. Ας ρωτήσει ποιο όνομα έβαλε πρώτο ο Ζακύνθου Χρυσόστομος οταν οι δυνάμεις κατοχής ζήτησαν τον κατάλογο με τους Εβραίους του νησιού. Ας ρωτήσει πόσοι ιερείς ήταν στις τάξεις του ΕΑΜ και του ΕΔΕΣ πάνω στα βουνά την ώρα που κάποιοι άλλοι καλούσαν για ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη και τι απάντησε ο από Τραπεζούντας Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος όταν του ζήτησαν να ορκίσει δωσιλογικές κυβερνήσεις. Ή για πιο πρόσφατα να ρωτήσει πως και από ποιους προέκυψε η Ιεραρχία της Εκκλησίας στα χρόνια της δικτατορίας και που βρέθηκε ο απλός κλήρος. Ας δει και σήμερα πόσες χιλιάδες συμπολίτες μας στηρίχθηκαν στα χρόνια της κρίσης και πόσοι προστέθηκαν στα ενοριακά συσσίτια από την αρχή της «περήφανης» διαπραγμάτευσης της κυβέρνησής του και μετά.

Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε πολλά παραδείγματα και περιπτώσεις δράσης ανθρώπων τόσο στο χθες όσο και στο σήμερα, ανάλογα βέβαια τι θέλει να αποδείξει κανείς. Το πρόβλημα βέβαια δεν είναι η υποτιθέμενη άγνοια του κ. Φίλη για όλα τα παραπάνω, η οποία προκάλεσε ήδη βαθιά ρήγματα στο κυβερνητικό στρατόπεδο, ξεσηκώνοντας ακόμη και τον Μανώλη Γλέζο. Το ζήτημα είναι η συνειδητή – καθώς φαίνεται- επιλογή του να χρησιμοποιεί μια γλώσσα διχαστική, που δεν αναζητά συνθέσεις αλλά διαιρέσεις και πως παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις, τελικός στόχος του Υπουργού Παιδείας είναι η εφαρμογή μιας σκληρής αριστερής ιδεολογικής ατζέντας. Αντί να δει συνεργατικά το θέμα των Θρησκευτικών μαζί με την Εκκλησία χωρίς νικητές και ηττημένους, στοχοποιεί τους συνομιλητές του.

Φυσικά η πρακτική αυτή του υπουργού Παιδείας δεν είναι μεμονωμένη ούτε τυχαία. Πολλές φορές ο κ. Φίλης βγαίνει μπροστά για να πετάξει τη μπάλα στην εξέδρα προκειμένου να τραβήξει την προσοχή μακριά από τα σκληρά μέτρα λιτότητας ή τα εκάστοτε… βοσκοτόπια. Το ζήτημα είναι αν το κάνει γιατί αισθάνεται την ανάγκη να δείξει στον Αλέξη Τσίπρα πόσο πρόθυμος είναι να υπερασπισθεί μέχρι ρανίδος την πολιτική που τον έκανε υπουργό ή γιατί ψάχνει αφορμές για ηρωική έξοδο σε περίπτωση ανασχηματισμού.

Ωστόσο, όσο και αν παριστάνουν τις στρουθοκαμήλους, το ζήτημα είναι ότι άξονας αναφοράς αυτής της κυβέρνησης ήταν και είναι το παρελθόν – πολιτεύονται στο τώρα αλλά ζουν στο χθές. Μιλούν διχαστικά, ονειρεύονται λαϊκά δικαστήρια για τους πολιτικούς τους αντιπάλους, παριστάνουν τους επαναστάτες, αρέσκονται στα ευχολόγια. Ακόμα και όταν βρίσκουν θέματα γνήσιας ιδεολογικής αντιπαράθεσης, αυτή γίνεται «μαδημένη», με όρους προπολεμικούς ή ψυχροπολεμικούς, σαν να μην εμπλουτίστηκε ή επικαιροποιήθηκε η αριστερή σκέψη, σαν να μη κατέρρευσε το πολιτικό της πείραμα.

Επί της ουσίας δεν έχουν καμία πειστική απάντηση για το πώς θα δημιουργήσουμε δουλειές, πώς θα γίνουμε καινοτόμοι, πώς θα συνομιλήσουμε με τον κόσμο και την Ευρώπη με σύγχρονους όρους. Δεν κατανοούν το σύστημα που τους περιβάλλει και καμώνονται πως θα το μεταρρυθμίσουν. Ζουν στο 1916 και ζούμε έναν αιώνα παρακάτω. Αυτό είναι και το δράμα τους – είναι πλέον άσχετοι και ασύνδετοι με μια κοινωνία που τους γύρισε την πλάτη και φεύγει μπροστά. Είναι irrelevant.

*Ο Γιώργος Κοκκόλης είναι αντιδήμαρχος Ραφήνας-Πικερμίου και μέλος της ΠΕ της ΝΔ

Posted Οκτώβριος 4, 2016 by msofcrete in Άρθρα, Ιστορικά, Uncategorized

Tagged with

The Real Victims of Victimhood   Leave a comment

Arthur C. Brooks

 

BACK in 1993, the misanthropic art critic Robert Hughes published a grumpy, entertaining book called “Culture of Complaint,” in which he predicted that America was doomed to become increasingly an “infantilized culture” of victimhood. It was a rant against what he saw as a grievance industry appearing all across the political spectrum.

I enjoyed the book, but as a lifelong optimist about America, was unpersuaded by Mr. Hughes’s argument. I dismissed it as just another apocalyptic prediction about our culture.

Unfortunately, the intervening two decades have made Mr. Hughes look prophetic and me look naïve.

“Victimhood culture” has now been identified as a widening phenomenon by mainstream sociologists. And it is impossible to miss the obvious examples all around us. We can laugh off some of them, for example, the argument that the design of a Starbucks cup is evidence of a secularist war on Christmas. Others, however, are more ominous.

 

On campuses, activists interpret ordinary interactions as “microaggressions” and set up “safe spaces” to protect students from certain forms of speech. And presidential candidates on both the left and the right routinely motivate supporters by declaring that they are under attack by immigrants or wealthy people.

So who cares if we are becoming a culture of victimhood? We all should. To begin with, victimhood makes it more and more difficult for us to resolve political and social conflicts. The culture feeds a mentality that crowds out a necessary give and take — the very concept of good-faith disagreement — turning every policy difference into a pitched battle between good (us) and evil (them).

Consider a 2014 study in the Proceedings of the National Academy of Sciences, which examined why opposing groups, including Democrats and Republicans, found compromise so difficult. The researchers concluded that there was a widespread political “motive attribution asymmetry,” in which both sides attributed their own group’s aggressive behavior to love, but the opposite side’s to hatred. Today, millions of Americans believe that their side is basically benevolent while the other side is evil and out to get them.

Second, victimhood culture makes for worse citizens — people who are less helpful, more entitled, and more selfish. In 2010, four social psychologists from Stanford University published an article titled “Victim Entitlement to Behave Selfishly” in the Journal of Personality and Social Psychology. The researchers randomly assigned 104 human subjects to two groups.

Members of one group were prompted to write a short essay about a time when they felt bored; the other to write about “a time when your life seemed unfair. Perhaps you felt wronged or slighted by someone.” After writing the essay, the participants were interviewed and asked if they wanted to help the scholars in a simple, easy task.

The results were stark. Those who wrote the essays about being wronged were 26 percent less likely to help the researchers, and were rated by the researchers as feeling 13 percent more entitled.

 

In a separate experiment, the researchers found that members of the unfairness group were 11 percent more likely to express selfish attitudes. In a comical and telling aside, the researchers noted that the victims were more likely than the nonvictims to leave trash behind on the desks and to steal the experimenters’ pens.
Does this mean that we should reject all claims that people are victims? Of course not. Some people are indeed victims in America — of crime, discrimination or deprivation. They deserve our empathy and require justice.

The problem is that the line is fuzzy between fighting for victimized people and promoting a victimhood culture. Where does the former stop and the latter start? I offer two signposts for your consideration.

First, look at the role of free speech in the debate. Victims and their advocates always rely on free speech and open dialogue to articulate unpopular truths. They rely on free speech to assert their right to speak. Victimhood culture, by contrast, generally seeks to restrict expression in order to protect the sensibilities of its advocates. Victimhood claims the right to say who is and is not allowed to speak.
What about speech that endangers others? Fair-minded people can discriminate between expression that puts people at risk and that which merely rubs some the wrong way. Speaking up for the powerless is often “offensive” to conventional ears.

Second, look at a movement’s leadership. The fight for victims is led by aspirational leaders who challenge us to cultivate higher values. They insist that everyone is capable of — and has a right to — earned success. They articulate visions of human dignity. But the organizations and people who ascend in a victimhood culture are very different. Some set themselves up as saviors; others focus on a common enemy. In all cases, they treat people less as individuals and more as aggrieved masses.

Robert Hughes turned out to be pretty accurate in his vision, I’m afraid. It is still in our hands to prove him wrong, however, and cultivate a nation of strong individuals motivated by hope and opportunity, not one dominated by victimhood. But we have a long way to go. Until then, I suggest keeping a close eye on your pen.

 

 

Arthur C. Brooks is the president of the American Enterprise Institute and a contributing opinion writer.

A version of this op-ed appears in print on December 27, 2015, on page SR19 of the New York edition with the headline: Real Victims In the Victimhood.

Posted Δεκέμβριος 27, 2015 by msofcrete in Άρθρα

Tagged with

Μια οικονομία με δραχμή για τους φτωχούς και ευρώ για τους πλούσιους   Leave a comment

O Παναγής Παναγιωτόπουλος μιλά στη LifO για τους μεγάλους διχασμούς στην πρόσφατη ιστορία μας και για τις συνέπειες μιας εξόδου της χώρας από την ΕΕ.

Από τον ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΥΡΙΑΖΗ— Ποιοι ήταν οι μεγάλοι διχασμοί στην πρόσφατη Ιστορία μας; Οι βενιζελικοί-βασιλικοί και εθνικόφρονες-κομμουνιστές ήταν οι δύο πιο πρόσφατες διχαστικές ρητορικές πραγματικότητες. Εγώ, όμως, δεν πιστεύω ότι βρισκόμαστε σε συνθήκες διχασμού, ότι το υπόστρωμα του επιχειρούμενου από κάποιους διχασμού είναι αβαθές, παρά τον φανατισμό που βιώνουμε.. Αυτό που μέχρι στιγμής εμφανίζεται στην Ελλάδα ως διαίρεση «Ευρώπη-Ελλάδα», μνημόνιο-αντιμνημόνιο, είναι αποτέλεσμα μιας σειράς παρεξηγήσεων που απηχούν ασφαλώς διαφορετικές τάσεις αλλά όχι μια βαθιά και καθοριστική διαίρεση εμφυλιοπολεμικού τύπου. Δεν υπάρχει π.χ. «αστική τάξη» vs «εργατική τάξη» με συμπαγή χαρακτηριστικά και συμφέροντα τα οποία να αντιπαρατίθενται με τρόπο διχαστικό και κάθετο. Δεν υπάρχουν άλλες οριζόντιες διαιρέσεις, όπως γηγενείς και πρόσφυγες στο παρελθόν. Η κοινωνία είναι σύνθετη πλέον, με πολλές διαιρέσεις και ανισότητες μέσα στα ίδια επαγγέλματα. Το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού, παρά τις διαφορές που υπάρχουν στο εισόδημα –και είναι πολύ σημαντικές–, μοιράζεται έναν κοινό τρόπο ζωής. Αυτό που συμβαίνει τον τελευταίο καιρό είναι κάτι που σχετίζεται περισσότερο με μια αδυναμία συγχρονισμού της χώρας με την παγκόσμια πραγματικότητα της οικονομίας και των θεσμών. Το επακόλουθο αυτής της αδυναμίας είναι μια σειρά τρομακτικών-καταστροφικών παρεξηγήσεων. — Ποιες είναι αυτές; Η πιο μεγάλη παρεξήγηση είναι ότι μπορείς να δανειοδοτείσαι χωρίς ανταλλάγματα. Η έτερη μεγάλη παρεξήγηση είναι ότι για κάποιον λόγο μας μισούν ή μας ζηλεύουν. Η τρίτη μεγάλη παρεξήγηση είναι ότι η Ελλάδα στο τέλος πάντα τα καταφέρνει. Γι’ αυτό και πρέπει να μετατοπιστεί η αγωνία μας από την έννοια του διχασμού στην έννοια της καταστροφής.

— Δηλαδή, το θέμα δεν είναι ότι θα διχαστούμε αλλά ότι θα καταστραφούμε; Ακριβώς. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει μια αντιπαράθεση μίσους και διχόνοιας, αλλά αυτό είναι αποτέλεσμα των παρεξηγήσεων. Είναι αποτέλεσμα παρεξήγησης, για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που ζει από το ΕΣΠΑ να είναι υπέρμαχος της εξόδου της Ελλάδας από την Ε.Ε. Επίσης, είναι αποτέλεσμα μιας παρεξήγησης ένας κρατικοδίαιτος επιχειρηματίας να ομνύει σε μνημόνια που απελευθερώνουν την οικονομία. Και αυτοί οι δύο να μισιούνται. Είναι τραγικά γελοίο. Άρα, το πρόβλημα είναι, αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε την ιστορική γνώση, ότι οι καταστροφές στην ελληνική Ιστορία του 20ού αιώνα έχουν προκύψει μέσα από συγκεκριμένες διαδικασίες. Και αυτήν τη στιγμή, δυστυχώς, επαναλαμβάνονται αυτές οι διαδικασίες και είμαστε σε πολύ μεγάλο κίνδυνο. Η πρώτη συνθήκη είναι η πλήρης αγνόηση των διεθνών συσχετισμών δυνάμεων, όπως το 1922, για παράδειγμα, και το 1974, με το χουντικό πραξικόπημα και την εισβολή στην Κύπρο. Η δεύτερη συνθήκη είναι η άγνοια κινδύνου, ότι δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος. — Γιατί όμως δεν έχουμε μάθει από τα λάθη μας; Υπάρχει ένα εθνικό σύνδρομο, μια τρέλα μεγαλείου στην εθνική ιδεολογία που συνδυάζεται με ένα πτωχοπροδρομικό συναίσθημα. Είναι πολύ βαθιά ριζωμένη η διπλή ταυτότητα, ότι είμαστε τεράστιοι και μεγαλειώδεις ως προς την Ιστορία μας και ταυτόχρονα ένας ανομολόγητος πόθος για κακομοιριά και αυτολύπηση.

— Εμείς θα ζήσουμε, κι ας είμαστε φτωχοί; Ναι, καταλήγει εκεί. Και ταυτόχρονα: μας χρωστάνε και μας μισούν γιατί είμαστε ωραίοι. — Ποιος είναι, λοιπόν, ο κίνδυνος που διατρέχουμε τώρα; Η ολοκλήρωση μιας διαδικασίας που έχει ξεκινήσει τους τελευταίους μήνες με την έξοδο της χώρας από το ευρώ και την κατίσχυση μιας οικονομίας με δραχμή για τους φτωχούς και ευρώ για τους πλούσιους. Αν η Ελλάδα βγει από το ευρώ, θα πάει σε ένα υποτιμημένο και ανάξιο νόμισμα για τους φτωχούς. Όμως υπάρχουν εκατοντάδες δισ. στα χέρια Ελλήνων σε εσωτερικό και εξωτερικό που θα μπορούν να χρησιμοποιούνται. Με άλλα λόγια, η αλλαγή νομίσματος δεν θα είναι μια μεταβολή με τεχνικούς όρους. Θα είναι η εγκαθίδρυση μιας νέας κοινωνίας με τεράστιες κοινωνικές αποστάσεις ανάμεσα σε αυτούς που σήμερα έχουν ευρώ (και θα εξακολουθήσουν να έχουν) και αυτούς που θα έχουν για πάντα μια φτωχική δραχμή. — Οπότε, πιστεύεις ότι το δίλημμα ουσιαστικά είναι ναι ή όχι στην Ευρώπη; Το είπαν αυτό ξένοι αρχηγοί κυβερνήσεων. Και επίσης, κάποιοι υπουργοί της Ελλάδας είπαν ότι το «όχι» δηλώνει «αποδέσμευση». Το «ναι» θα ζητά από την κυβέρνηση να διαπραγματεύεται σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο, ενώ το «όχι» θα της δίνει λευκή επιταγή.   Ο Παναγής Παναγιωτόπουλος είναι λέκτορας Κοινωνιολογίας στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Posted Ιουλίου 3, 2015 by msofcrete in Άρθρα

Γιατί αργεί ο Θηραμένης στη Σπάρτη;   Leave a comment

Το 405 π.Χ., οι Αθηναίοι, αφού νικήθηκαν από τους Σπαρτιάτες στον  Πελοποννησιακό πόλεμο, έστειλαν τον Θηραμένη να διαπραγματευτεί τους όρους της ειρήνης. Πριν από αυτόν είχαν στείλει κι άλλους αλλά αρνούνταν να γκρεμίσουν ένα μέρος των τειχών που τους διαμήνυσαν οι Σπαρτιάτες.

Ο Θηραμένης, παλιός πολιτικός, είπε στους Αθηναίους ότι πηγαίνει να πείσει τους Σπαρτιάτες για ευνοϊκότερους όρους. Καθυστερούσε όμως να επιστρέψει και οι Αθηναίοι λιμοκτονούσαν, κι όσο περνούσαν οι μέρες η κατάσταση γινόταν χειρότερη. Υπολόγιζε, λοιπόν, ο Θηραμένης πως, όταν επέστρεφε, οι συμπολίτες του, εξαιτίας της μεγάλης ανάγκης, θα έκαναν ό,τι τους έλεγε. Όταν λοιπόν γύρισε, εξασφάλισε τη συναίνεση των Αθηναίων, οι οποίοι δέχτηκαν, πλέον, πολύ εύκολα τους όρους των Σπαρτιατών.

Στη διπλωματία και στην εξωτερική πολιτική δεν υπάρχει ήθος. Ούτε σωτήρες, ούτε προδότες. Υπάρχουν κρατικά και προσωπικά συμφέροντα. Οι πολιτικές και οι διακρατικές σχέσεις δεν λειτουργούν ποτέ με τους όρους μιας παρέας φίλων, ή ομόθρησκων, ή ομοϊδεατών. Οι Σέρβοι υπήρξαν φίλοι μας επειδή οι Βούλγαροι ήταν οι κοινοί εχθροί μας. Οι Άγγλοι μας στήριζαν για να μας χρησιμοποιούν. Εμείς παραδώσαμε τον Οτσαλάν στους Τούρκους γιατί κάποιοι άλλοι μας το επέβαλαν.

Στο εσωτερικό παιχνίδι της εξουσίας, το ένα κόμμα υπονομεύει το άλλο. Ο ΓΑΠ δάκρυζε από τα δακρυγόνα για το λιμάνι του Πειραιά και μετά ήταν υπέρ των ιδιωτικοποιήσεων. Στη συνέχεια, ο Σαμαράς λύσσαξε εναντίον του μνημονίου αλλά μετά το «αγάπησε»! Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν συναίνεσε ποτέ σε καμία διαρθρωτική αλλαγή αλλά τώρα θέλει να τις κάνει ο ίδιος! Στη Ν.Δ στο παρά πέντε, ο Καραμανλής άδειασε την Ντόρα και επέβαλε τον Σαμαρά, διαιωνίζοντας την καταστροφική πορεία της χώρας. Αυτά και άπειρα άλλα στην πολιτική ιστορία δείχνουν ότι στο κυνήγι της επικράτησης δεν υπάρχει ηθική και συναισθηματική συνεπαγωγή.

Είναι όλοι αυτοί προδότες; Όχι βέβαια. Σε μια καθαρή, συμμετοχική δημοκρατία, όπου θα κυριαρχούσε η συλλογική διάχυση της ευθύνης θα ήταν. Όχι όμως στην κοινοβουλευτική, η οποία δίνει την αποκλειστικότητα των χειρισμών σε αντιπροσώπους, με απόλυτη εξουσία και χωρίς την άμεση ενημέρωση της κοινωνίας των πολιτών.

Άρα, λοιπόν, κάθε κίνηση της σημερινής κυβέρνησης σε σχέση με τους εταίρους, υπαγορεύεται από τη δική της, ανεξάρτητη ηθική, την οποία χειρίζεται αυτή τη στιγμή ο Βαρουφάκης. Η δεινή θέση που έχει περιέλθει τώρα, μπορεί να δικαιολογείται από μια σκοπιμότητα απελευθέρωσης της πολιτικής της στο εσωτερικό. Κι αν εμείς τρέμουμε στην ιδέα του ρίσκου, οι ίδιοι μπορεί να το επιδιώκουν. Άλλωστε, πώς μπορεί κάποιος να κυβερνήσει μια χώρα, αν δεν έχει την ευχέρεια των κινήσεων με το μέρος του; Για παράδειγμα, πόση διάρκεια μπορεί να έχει ο ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, εφαρμόζοντας κανόνες μιας κανονικής δυτικής οικονομίας;

Πολύ φοβάμαι πως έτσι και αλλιώς, θα ζήσουμε δύσκολες καταστάσεις προσαρμογής σε «νέα ήθη» και «νέες αξίες». Η «εκβιαστική» προετοιμασία της κοινής γνώμης ξεκίνησε εδώ και χρόνια και κορυφώνεται με τη συναισθηματική έξαρση των ημερών. Κι όσο ανεβαίνουν οι τόνοι της αντιπαράθεσης τόσο θα καλλιεργείται το ένστικτο της «εθνικής αποδοχής» στην αντιπροσώπευση του ΣΥΡΙΖΑ. Όσο μεγαλώνουν οι υπαρξιακές μας ανάγκες, τόσο περισσότερο θα εγκρίνουμε, άνευ όρων, τακτικές και επιλογές που μέχρι χθες δεν μπορούσαμε να τις διανοηθούμε.

Θα ανεχτεί η Ευρώπη μια «αντισυμβατική» χώρα μέσα στους καπιταλιστικούς της κόλπους; Θα ενδώσει σε μια οικονομία «πειρατική», εν όψει μάλιστα μεγάλων οικονομικών διαρθρωτικών αλλαγών; Ναι, μπορεί να το κάνει. Όπως το ανέχτηκε από την ένταξή μας στην ΟΝΕ. Όπως για 200 χρόνια, όλοι ήξεραν ποιοι είμαστε στην πραγματικότητα, και έκαναν τα στραβά μάτια. Εκτός κι αν οι δικοί μας έχουν αποφασίσει να αλλάξουν «πατρωνία» και στρατόπεδο, πράγμα δύσκολο για τη συγκυρία της εποχής.

Θυμήθηκα τώρα έναν τσακωμό που είχα, πριν χρόνια, σε ένα ξενοδοχείο της Πράγας, με κάποιον  μεθυσμένο Ελβετό διπλωμάτη. «Είστε» μου είπε «οι υστερικές πόρνες της Ευρώπης». «Άλλοτε προσφέρεστε φορώντας τουαλέτες κι άλλοτε με σκισμένο καλσόν…». Λίγο έλειψε να τον αρπάξω από τον λαιμό. Αλλά κατάλαβα ότι ήταν προτεστάντης από τη Ζυρίχη, ασφαλής και αιωνίως ουδέτερος, στην καρδιά της Ευρώπης. Πού να καταλάβει αυτός τι θα πει να βρίσκεσαι, από τη φύση σου, με «ανοιχτά τα πόδια». Το ένα στη Δύση και το άλλο στην Ανατολή…

Του Ανδρέα Ζαμπούκα

Αναδημοσίευση από το protagon.gr

Posted Φεβρουαρίου 20, 2015 by msofcrete in Άρθρα

Μπαουντολίνο   Leave a comment

Η ζωή δεν είναι τίποτα παραπάνω από επαναλαμβανόμενα κλισέ. Λέξεις και φράσεις και στιγμές που επαναλαμβάνονται και θα επαναλαμβάνονται εις το διηνεκές ακόμα και αν οι πρωταγωνιστές τους έχουν χαθεί. Ακόμα και αν οι πρωταγωνιστές τους δεν υπήρξαν ποτέ ή αν δίνουν μονάχα το παρόν στη νοσηρή φαντασία του Ενός.  Του Πανόπτη θεού του Μέγα Λογογράφου.  Του μέγα θεομπαίχτη που Εαυτόν και ημάς ανατρέπει.

Η ζωή ξεκινά μόλις πάψεις να ελπίζεις. Όσο πεσιμιστικά θλιβερό και να ακούγεται δεν υπάρχει κάτι να πιστέψεις πέρα από την επίπονη ροή του χρόνου αφού έτσι και μόνο μπορείς να βγεις ζωντανός από την αδηφάγα Παντοκρατορία των Πιθανοτήτων. Ακόμα και το ίδιο μας το αισθητηριακό σύστημα η πηγή της Ιερής μας Ύπαρξης είναι έρμαιο του Νου.

Πίστεψε στα μάτια σου, αυτό που βλέπεις. Αυτή η μάστιγα, αυτό το μέγα ψέμα. Η καλοστημένη απάτη. Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται. Τα πάντα έχουν το νόημα που τους δίνεις εσύ. Οι φωτοϋποδοχείς σου είναι υποταγμένοι στα γαγγλιακά σου κύτταρα. Ότι και να βλέπουν αυτοί, εσύ βλέπεις αυτό που σου λένε τα γαγγλιακά σου κύτταρα. Και έπειτα κανάλι το κανάλι, ιόν το ιόν του ασβεστίου μπορεί να ξεχάσεις ένα χαμόγελο, μια μυρωδιά. Το άρωμά της. Από ένα κανάλι. Από μια εκπόλωση που δεν ήρθε στην ώρα της.  Από την βαρβαρότητα των πιθανοτήτων.

Γι αυτό ξέχνα τα πάντα :

  • Τα φαντάσματα στο παρελθόν τους το ανείπωτο.
  • Τους σκελετούς στην ντουλάπα τους.

 

Και πάρε το μέλλον στα χέρια σου γιατί αν για να αναστηθείς πρέπει πρώτα να πεθάνεις, για να ζήσεις πρέπει πρώτα να ξεχάσεις.

 

Μπαουντολίνο

Posted Ιανουαρίου 17, 2015 by msofcrete in Άρθρα

Tagged with

Financial Times : Πως σώθηκε το Ευρώ   Leave a comment

Το τηλεφώνημα Μπαρόζο σε Σαμαρά – Η απόφαση για το τέλος της πρωθυπουργίας Παπανδρέου – Πώς οι ισχυροί της Ευρώπης επέλεξαν για διάδοχο τον Παπαδήμο – Βενιζέλος: Επαθε σοκ όταν άκουσε για το δημοψήφισμα

«Das ist nicht fair». «Αυτό δεν δίκαιο» ψέλισε η ‘Αγκελα Μέρκελ, με οργή στα μάτια.»Δεν πρόκειται να αυτοκτονίσω» πρόσθεσε. Με αυτά τα λόγια ξεκινά το άρθρο του στους Financial Times ο  Peter Spiegel.

Όσοι ήταν μάρτυρες του ξεσπάσματος της Καγκελαρίου στη μικρή αίθουσα των Κανών, ήταν αρκετά σοκαριστικό να βλέπουν τον πιο ισχυρό ηγέτη της Ευρώπης με το μεγαλύτερο συναισθηματικό έλεγχο να ξεσπά σε δάκρυα.

Όσοι ήταν εκεί μεταφέρουν ότι η σκηνή ήταν ακόμη πιο αξιοσημείωτη για τους δύο άνδρες που είχαν προκαλέσει την οργή της: ο ένας καθόταν δίπλα της, ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί, και ο άλλος στην άλλη άκρη του τραπεζιού, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα.

Ο Γάλλος Πρόεδρος, Νικολά Σαρκοζί ήλπιζε ότι η ηγεσία του στη σύνοδο του G20 θα εδραίωνε την παρουσία του στη διεθνή σκηνή καθώς διεκδικούσε την επανεκλογή του. Αντί αυτού, όμως, όλα κατέρρεαν.

Η Ελλάδα κατέρρεε πολιτικά. Η Ιταλία, μία χώρα πολύ μεγάλη για να καταρρεύσει, φαινόταν ότι σε λίγες ημέρες θα έχανε κάθε πρόσβαση στις διεθνείς αγορές. Και η  Μέρκελ, όσο κι αν προσπαθούσε ο Ν. Σαρκοζί και ο Μπ. Ομπάμα, δεν πειθόταν να αυξήσει τις γερμανικές εισφορές για το «τείχος προστασίας» της ευρωζώνης – το «μεγάλο μπαζούκα» που πίστευαν ότι έπρεπε να ενισχυθεί δραστικά για να αποτρέψει τις επιθέσεις των πανικοβλημένων επενδυτών.

«Στο σημείο αυτό ήταν σαφές ότι θα μπορούσε να εκραγεί η ευρωζώνη», δήλωσε μέλος της γαλλικής αντιπροσωπείας στις Κάννες.

Οι Financial Times εδώ και έξι μήνες έκαναν δεκάδες συνεντεύξεις σε ανθρώπους που πήραν μέρος στη λήψη αυτών των αποφάσεων ώστε να πουν όλη την ιστορία για το πώς δημιουργήθηκε αυτή η νέα ευρωζώνη. Από μεσαίους γραφειοκράτες μέχρι πρωθυπουργούς, όλοι διηγούνται τη συγκλονιστική ιστορία των ατυχημάτων, των λαθών και της φαινομενικά παράτολμης πολιτικής. Στο τέλος όμως, αυτοί οι ίδιοι οι ηγέτες φαίνεται πως επικράτησαν. Το ευρώ σώθηκε. Η Ευρώπη που δημιούργησαν, καλώς ή κακώς, θα είναι το κληροδότημά τους.

Η απόφαση Παπανδρέου

Όπως σχεδόν τα πάντα σε αυτήν την κρίση της ευρωζώνης, έτσι και αυτή η ιστορία ξεκίνησε στην Ελλάδα. Ο ψηλόλιγνος απόγονος της πιο διάσημης πολιτικής δυναστείας στην Ελλάδα επέστρεψε στην Αθήνα αφού είχε ολοκληρωθεί μία από τις πιο κρίσιμες ευρωπαϊκές συνόδους για να διαπιστώσει ότι η χώρα του βρισκόταν σε αναταραχή. Στις 27 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες, είχε συμφωνήσει στη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση κρατικού χρέους στην Ιστορία. Στο εσωτερικό της χώρας του, όμως, τον κατηγορούσαν.

Στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης, η παρουσία χιλιάδων διαδηλωτών -όπου συμπεριλαμβάνονταν ακροδεξιοί και αναρχικοί- ανάγκασε τον πρόεδρο της χώρας, Κάρολο Παπούλια, να φύγει. Ο Γ. Παπανδρέου είπε αργότερα στους ομόλογους πρωθυπουργούς πως ένιωσε ότι αυτό το περιστατικό ήταν σημάδι πως η χώρα του βρισκόταν στα πρόθυρα ενός νέου πραξικοπήματος.

«Όλοι έλεγαν πως η κυβέρνηση είναι προδότες» θυμάται ο Έλληνας πρώην πρωθυπουργός και συμπληρώνει: «Συνειδητοποίησα ότι η κατάσταση έβγαινε εκτός ελέγχου».

Εκείνο το Σαββατοκύριακο, μάζεψε μία μικρή ομάδα συμβούλων και αποκάλυψε το σχέδιό του: θα ζητούσε εθνικό δημοψήφισμα για το νέο πρόγραμμα στήριξης των 172 δισ. ευρώ. Αυτοί που επέκριναν τη συμφωνία, εκ των οποίων ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αντώνης Σαμαράς, αλλά και εσωκομματικοί αντάρτες, θα αναγκάζονταν να διαλέξουν πλευρά και πιθανότατα θα στήριζαν το πακέτο, καθώς η επικρατέστερη εναλλακτική θα ήταν η έξοδος από το ευρώ, υποστήριξε ο Γ. Παπανδρέου. Η νίκη θα του έδινε τη λαϊκή εντολή για τις μεταρρυθμίσεις που ζητούσαν οι δανειστές.

Ο Γ. Παπανδρέου, όμως, δεν συμβουλεύτηκε κανέναν άλλο πέρα από τον στενό του κύκλο. Αντιθέτως, εκείνο το βράδυ παρουσίασε το σχέδιό του ως τετελεσμένο γεγονός στους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ. Όσοι βρίσκονταν στο δωμάτιο -εκ των οποίων και ο υπουργός Οικονομικών Ευάγγελος Βενιζέλος- σοκαρίστηκαν. «Το βράδυ της Κυριακής, κατά την τελευταία μας κατ’ ιδίαν συνάντηση, ο Γ. Παπανδρέου μίλησε μόνο για μία πρόταση περί ψήφου εμπιστοσύνης και καθόλου για δημοψήφισμα» δήλωσε ο κ. Βενιζέλος, προσθέτοντας ότι τις επόμενες ώρες υπέφερε από έντονους πόνους στην κοιλιακή χώρα που τον ανάγκασαν να πάει στο νοσοκομείο. «Σύμφωνα με την ιατρική γνωμάτευση, ήταν αποτέλεσμα του στρες».

«Θυμάμαι πως το πρώτο που σκέφτηκα ήταν: ‘Ελπίζω να το έχει πει στη Μέρκελ» είπε ένας υπουργός.

Ο Γ. Παπανδρέου αργότερα ισχυρίστηκε ότι είχε αφήσει υπόνοιες στους υπόλοιπους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κάποιοι αναγνωρίζουν αόριστες αναμνήσεις κι άλλοι δεν θυμούνται τίποτα. «Εγώ ποτέ δεν το πήρα στα σοβαρά» δήλωσε ένας εξ αυτών και συμπλήρωσε: «Μου έμοιαζε κάπως απελπισμένο».

Η αντίδραση Σαρκοζί

Έτσι, όταν ο Ν. Σαρκοζί έμαθε ότι ο Γ. Παπανδρέου είχε αποφασίσει να θέσει την προσεκτικά σχεδιασμένη συμφωνία για το πρόγραμμα στήριξης σε δημοψήφισμα εξερράγη. «Ήταν οργισμένος», είπε ένας βοηθός του.

Οι αγορές ομολόγων της ευρωζώνης, οι οποίες είχαν προσωρινά μαζευτεί μετά τη συμφωνία για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, βρέθηκαν σε πανικό πωλήσεων. Οι αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων της Ελλάδας αυξήθηκαν κατά 16,2% σε μία μέρα. Πιο ανησυχητικό ήταν το γεγονός ότι το κόστος δανεισμού για τις ισχυρότερες κυβερνήσεις της ευρωζώνης άρχισε να πλησιάζει σε επίπεδα που ανάγκασαν κι άλλες χώρες σε προγράμματα διάσωσης.

Ο  Σαρκοζί κάλεσε τους στενότερους συμβούλους του σε μία έκτακτη συνάντηση. Σύμφωνα με άτομο που συμμετείχε σε αυτήν, η αρχική αντίδραση του Γάλλου προέδρου ήταν να εξαναγκάσει τον Γ. Παπανδρέου σε αλλαγή πορείας. Είτε θα αποδεχόταν το νέο πακέτο χωρίς προϋποθέσεις άμεσα ή η Ελλάδα θα οδηγούνταν εκτός ευρώ.

Ο Ενρί Γκουιάνο, ο έμπιστος του Σαρκοζί, σημείωσε πως ο ίδιος ο Σαρλ ντε Γκολ προτιμούσε τα δημοψηφίσματα από την κοινοβουλευτική πολιτική. Εάν ζητούσε από τον Παπανδρέου να ακυρώσει ένα δημοψήφισμα θα ήταν σαν να αντιτίθεται στις παραδόσεις που τους κληροδότησε ο ντε Γκολ. Έτσι, ο Ν. Σαρκοζί κατέληξε σε έναν συμβιβασμό: ο Γ. Παπανδρέου θα προχωρούσε με το δημοψήφισμα, αλλά όχι για το πακέτο στήριξης.

Η πρόσκληση στις Κάννες

Ο Σαρκοζί τηλεφώνησε στην Α. Μέρκελ και συμφώνησαν σε μία στρατηγική. Θα καλούσαν τον Παπανδρέου στις Κάννες, όπου σε 48 ώρες θα διεξαγόταν η σύνοδος του G20 και θα τον έπειθαν να κάνει το δημοψήφισμα με το ερώτημα εάν η Ελλάδα θα παραμείνει στην ευρωζώνη.

Στο Βερολίνο, η Α. Μέρκελ διχάστηκε για το θέμα του «Grexit», και πολλοί σύμβουλοι -ειδικότερα ο ισχυρός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε- υποστήριξαν ότι θα έδενε περισσότερο τα 16 εναπομείναντα μέλη και θα τους έδινε τη δυνατότητα να βγουν από την κρίση.

«Ήθελε πολύ να είναι ένα σαφές ερώτημα εντός ή εκτός ευρώ» δηλώνει Γερμανός αξιωματούχος. «Για εκείνη το σημείο κλειδί ήταν εάν οι ίδιοι οι Έλληνες ήθελαν να είναι εντός ή εκτός και εάν με το δημοψήφισμα αποφάσιζαν ότι θέλουν την έξοδο, τότε ο δρόμος θα ήταν ευκολότερος».

Πολλοί αξιωματούχοι ακόμη αναρωτιούνται γιατί ο Παπανδρέου συμφώνησε να εμφανιστεί στις Κάννες για να τον επιπλήξουν. Αν και εξεπλάγη με το ξέσπασμα θυμού από τους Ευρωπαίους ηγέτες, ο ίδιος δήλωσε ότι χάρηκε για την ευκαιρία που είχε να αποσπάσει στήριξη για την ιδέα του δημοψηφίσματος σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το «τελεσίγραφο»

Ο Σαρκοζί κάλεσε τους ομότιμους ηγέτες στο Παλάτι στις 5:30 μ.μ. την Τετάρτη, μία ώρα πριν συναντηθούν με τον Παπανδρέου, για να συμφωνήσουν στον τρόπο με τον οποίο θα τον αντιμετωπίσουν.

Στη συνάντηση συμμετείχαν η Α. Μέρκελ, ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου και πρόεδρος του Eurogroup, η Κριστίν Λαγκάρντ, γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, και οι δύο πρόεδροι της Ε.Ε., Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο και Χέρμαν Βαν Ρομπάι.

Ο Σαρκοζί έδωσε σε όλους ένα λευκό χαρτί με τίτλο Position commune sur la Grèce – Κοινή θέση για την Ελλάδα. «Η ιδέα ήταν να μπει ο Παπανδρέου στη γωνία» δήλωσε ένας από τους παρευρισκόμενους.

Το σχέδιο έξι σημείων του Σαρκοζί -που έχουν στη διάθεσή τους οι F.T.- ήταν σαφές και σκληρό. Ο Έλληνας πρωθυπουργός έπρεπε να δεχθεί το πρόγραμμα στήριξης που είχε συμφωνηθεί την προηγούμενη εβδομάδα και δεν θα δινόταν καμία περαιτέρω βοήθεια μέχρις ότου το κοινοβούλιο της χώρας το επικύρωνε με την ψήφο του.

«Είμαστε πάντα έτοιμοι να βοηθήσουμε την Ελλάδα παρά τη μονομερή απόφαση να ανακοινωθεί το δημοψήφισμα χωρίς πρότερη ενημέρωση» αναφέρει το δεύτερο σημείο, σε μία σαφή ένδειξη της οργής του κ. Σαρκοζί. Το έκτο σημείο είναι το πιο ξεκάθαρο: «Το δημοψήφισμα θα αφορά μόνο την ένταξη της Ελλάδας στο ευρώ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Ο Γ. Παπανδρέου στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι αυτός που πάλεψε μαζί του για να αλλάξει η διατύπωση του δημοψηφίσματος ήταν κυρίως ο Ν. Σαρκοζί και πως η Α. Μέρκελ ήταν με τη δική του πλευρά. Όσοι βρίσκονταν στην αίθουσα, όμως, αναφέρουν ότι μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών -συμπεριλαμβανομένης της Α. Μέρκελ- υπήρχαν ελάχιστες διαφωνίες.

Έχοντας συμφωνήσει στη γραμμή για την Ελλάδα, ο Σαρκοζί γύρισε τη συζήτηση σε κάτι που τους απασχολούσε περισσότερο: στην Ιταλία. Το δημοψήφισμα του Παπανδρέου είχε δημιουργήσει ένα δίλημμα για την Ελλάδα, αλλά επίσης έβγαλε στην επιφάνεια έναν πολύ μεγαλύτερο φόβο: ότι η μετάδοση από την Αθήνα θα διαχεόταν σε όλη την ευρωζώνη. Η χώρα που αντιμετώπιζε τον μεγαλύτερο κίνδυνο ήταν η Ιταλία.

Με δημόσιο χρέος σχεδόν 2 τρισ. ευρώ -το τέταρτο μεγαλύτερο στον κόσμο- οι αξιωματούχοι του ιταλικού υπουργείου Οικονομικών εκτιμούσαν ότι ένα τριετές πρόγραμμα στήριξης θα άγγιζε περίπου τα 600 δισ. ευρώ. Δεν υπήρχαν αρκετά χρήματα στην Ε.Ε. ή στο ΔΝΤ γι’ αυτό. Η Ιταλία ήταν απλούστατα πολύ μεγάλη για να διασωθεί.

«Δεν μπορούσαμε να αντέξουμε το κόστος της Ιταλίας» ανέφερε αξιωματούχος του γαλλικού υπουργείου Οικονομικών και συμπλήρωσε: «Κανένας δεν μπορούσε. Θα ήταν κατά συνέπεια πιθανότατα το τέλος της ευρωζώνης».

Η Κρ. Λαγκάρντ έφτασε στις Κάννες με ένα σχέδιο, να τεθεί η Ιταλία σε ένα «προληπτικό πρόγραμμα» 80 δισ. ευρώ, σε μία γραμμή πίστωσης που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης, αλλά θα οδηγούσε επίσης σε εντατική παρακολούθηση, ώστε να εξασφαλιστεί ότι ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο πρωθυπουργός της Ιταλίας που είχε απολέσει την εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων ηγετών, θα εφάρμοζε τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Υποστήριξε πως μόνο έτσι οι αγορές θα άρχιζαν να δανείζουν και πάλι την Ιταλία με βιώσιμο επιτόκιο. «Η Ιταλία δεν έχει αξιοπιστία» δήλωσε η Κρ. Λαγκάρντ στη συζήτηση.

Αλλά η απόφαση για την Ιταλία μπορούσε να περιμένει. Ο Γ. Παπανδρέου αναμενόταν από στιγμή σε στιγμή.

Ο ψυχολογικός πόλεμος

Στη συνάντηση, πολλοί από τους συμμετέχοντες έμειναν άναυδοι. Στο ημερολόγιό του, ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Φρανσουά Μπορουάν, έκανε λόγο για ψυχολογικό πόλεμο. Άλλοι, ειδικότερα οι δύο πρόεδροι της Ε.Ε., είπαν στη συνέχεια στους συνεργάτες τους ότι ένιωθαν πολύ άβολα με το γεγονός πως μία μικρή ομάδα Ευρωπαίων ηγετών πίεζαν τον εκλεγμένο πρωθυπουργό μιας χώρας. «Ποτέ δεν είδα μία συνάντηση τόσο έντονη και τόσο δύσκολη» είπε ένας εκ αυτών των συνεργατών.

Από τη στιγμή που ο Γ. Παπανδρέου με τον Ε. Βενιζέλο έφτασαν στην αίθουσα, ο Ν. Σαρκοζί ξεκίνησε αυτό που ένας αξιωματούχος χαρακτήρισε «the full Sarkozy»: μία στοχευμένη, οργισμένη αποκήρυξη της απόφασης του Παπανδρέου για δημοψήφισμα.

«Σαφέστατα το συναίσθημα ήταν: κάναμε τα πάντα για να σας βοηθήσουμε, κάναμε τα πάντα για να σας κρατήσουμε στην ευρωζώνη, πήραμε οικονομικό και πολιτικό κίνδυνο» είπε μέλος της γαλλικής αποστολής. «Είναι η μεγαλύτερη αναδιάρθρωση χρέους του κόσμου, στην Ιστορία, και τώρα το μόνο που κάνετε είναι να μας προδίδετε».

Ο Παπανδρέου αιφνιδιάστηκε. «Έρχεται και αρχίζει να μιλά έξαλλος για το δημοψήφισμα», λέει για τον Σαρκοζί. «Η θέση του Σαρκοζί ήταν πολύ επιθετική. Δεν ήταν ευγενική. Πολύ-πολύ ισχυρή και πολύ επιθετική, ώστε να μπει η Ελλάδα στο δίλημμα: εντός ή εκτός» είπε ο Ε. Βενιζέλος.

Οι Έλληνες προσπάθησαν να αντεπιτεθούν. Ο Παπανδρέου παρουσίασε το σχέδιό του: το δημοψήφισμα θα γινόταν σε έναν μήνα και θα ανάγκαζε τον Σαμαρά και τους εσωκομματικούς του αντιπάλους να ευθυγραμμιστούν, δεδομένου ότι ακόμη και οι πιο δηλητηριώδεις επικριτές του δεν θα μπορούσαν να αντιταχθούν στη μόνη σωτηρία για την παραμονή της χώρας στην ευρωζώνη. Τότε ο Παπανδρέου διάβασε την προτεινόμενη διατύπωση για το δημοψήφισμα. «Ήταν μία κάπως μεγάλη παράγραφος» παραδέχθηκε ο Έλληνας πρωθυπουργός.

«Πρέπει να το λύσουμε εδώ»

Η Α. Μέρκελ ήταν η πρώτη που αντέδρασε και δεν ήταν χαρούμενη. «Ή θα το λύσουμε αυτό εδώ, μεταξύ μας ή στα μάτια του κόσμου θα έχουμε αποτύχει» είπε. «Wir müssen entscheiden» – πρέπει να αποφασίσουμε. «Ή θέλετε να μείνετε εντός ευρωζώνης ή όχι» είπε.

Όσοι βρίσκονταν στην αίθουσα είπαν ότι ο Παπανδρέου εμφανώς αποθαρρύνθηκε καθώς συνεχιζόταν η μάχη. Όταν κουράστηκε, ο Ε. Βενιζέλος ανέλαβε τη μάχη, που για πολλούς ήταν σημάδι ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός ξαφνικά συνειδητοποίησε ότι είχε καταστεί εξαντλημένη πολιτική δύναμη και ο Ε. Βενιζέλος, ο οποίος εδώ και καιρό εποφθαλμιούσε την πρωθυπουργία, κινήθηκε για να εκμεταλλευθεί την αλλαγή των συνθηκών.

Ήταν η αλλαγή στη γλώσσα του σώματος που πρόσεξε ο Μπαρόζο, ο οποίος καθόταν αθόρυβα. Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είπε αργότερα στους συνεργάτες του ότι η σκηνή που ξετυλίχτηκε μπροστά του τον έκανε να ανησυχεί περισσότερο. Πέρα από τη γενική συζήτηση περί ελληνικής εξόδου από το ευρώ, η οποία κατά τους αξιωματούχους της Κομισιόν θα προκαλούσε ανεξέλεγκτο πανικό στις αγορές για τον ευρωπαϊκό Νότο, η προοπτική μηνιαίας καμπάνιας για το δημοψήφισμα σήμαινε εβδομάδες αβεβαιότητας, δηλαδή αυτό ακριβώς που προσπαθούσαν να αποφύγουν καθώς οι αποδόσεις των ιταλικών ομολόγων είχαν φτάσει σε επικίνδυνα επίπεδα.

Το τηλεφώνημα Μπαρόζο σε Σαμαρά

Εν αγνοία του Ν. Σαρκοζί και της Α. Μέρκελ, τηλεφώνησε στον Α. Σαμαρά, τον τότε αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης από το ξενοδοχείο του πριν ξεκινήσει η συνάντηση. Γνώριζε ότι εκείνος ήθελε απεγνωσμένα να αποφύγει το δημοψήφισμα.

Ο Α. Σαμαράς του είπε ότι τώρα ήταν πρόθυμος να συνυπογράψει σε μία κυβέρνηση εθνικής ενότητας μεταξύ της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ – κάτι που επιμελώς απέφευγε επί μήνες, ελπίζοντας ότι θα μπορούσε να εξασφαλίσει την πρωθυπουργία.

Ο Μπαρόζο κάλεσε το συμβούλιό του και στελέχη της Κομισιόν στη σουίτα του στο Hotel Majestic Barrière για να χαράξει στρατηγική. Αποφάσισε ότι δεν θα έλεγε στον Ν. Σαρκοζί ή στην Α. Μέρκελ για εκείνη τη συνομιλία, αλλά σύμφωνα με άτομα που βρέθηκαν σε εκείνη τη σουίτα, ξεκίνησε τη συζήτηση για πιθανά ονόματα τεχνοκρατών που θα μπορούσαν να πάρουν τα ηνία από τον Παπανδρέου σε μία κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Το πρώτο πρόσωπο που είπε ο Μπαρόζο ήταν ο Λουκάς Παπαδήμος. Σε μία εβδομάδα, ο Λ. Παπαδήμος ανέλαβε καθήκοντα.

Το τετ α τετ Μπαρόζο – Βενιζέλου

Παρατηρώντας τον Ε. Βενιζέλο μερικές ώρες αργότερα, ο Μπαρόζο είδε την ευκαιρία. Ο Ν. Σαρκοζί έκλεισε τη συνάντηση διαβάζοντας ξανά το σχέδιο των έξι σημείων, είπε στον Παπανδρέου να επιστρέψει στην Αθήνα και να «πάρει μία απόφαση» και ο Μπαρόζο πήρε τον Βενιζέλο στην άκρη.

«Πρέπει να σκοτώσουμε αυτό το δημοψήφισμα» του είπε. Ο υπουργός Οικονομικών συμφώνησε σχεδόν αμέσως. Το τέλος του δημοψηφίσματος θα ήταν επίσης το τέλος του Παπανδρέου.

Μετά από κάποια σύντομα σχόλια στον Τύπο όπου είπε ότι «το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα κρίνει την παραμονή ή μη της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ», ο Παπανδρέου πήρε τον δρόμο της επιστροφής προς το αεροδρόμιο της Νίκαιας. Στο αυτοκίνητο, γύρισε στον Ε. Βενιζέλο και του είπε ότι τα πράγματα δεν είχαν πάει τόσο άσχημα όσο φοβόταν. Ο Ε. Βενιζέλος ήταν δύσπιστος. Κατά την πτήση προς Αθήνα, ενώ ο Γ. Παπανδρέου κοιμόταν, ο Βενιζέλος ενθαρρύνθηκε από την παραίνεση του Μπαρόζο και είπε σε έναν βοηθό του να συντάξει μία δήλωση που θα κοινοποιούσε με την προσγείωση του αεροπλάνου, στις 4:45 π.μ. της Πέμπτης. «Η θέση της Ελλάδας μέσα στο ευρώ είναι μια ιστορική κατάκτηση της χώρας που δεν μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Το κεκτημένο αυτό του ελληνικού λαού δεν μπορεί να εξαρτηθεί από τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος».

Το δημοψήφισμα του Παπανδρέου είχε πεθάνει. Όπως και η πρωθυπουργία του.

Το σχέδιο για χρηματοδότηση του Ταμείου μέσω των SDRs

Για μήνες ο Ομπάμα έβλεπε την κατάσταση στην Ευρώπη να γίνεται όλο και χειρότερη και η ανησυχία μεγάλωνε. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Tim Geithner προσπαθούσε να περάσει μαθήματα από την τραπεζική κρίση στις ΗΠΑ, κυρίως ότι μόνο ένα μεγάλο τείχος κρατικού χρήματος μπορεί να καθησυχάσει τους επενδυτές.

Ωστόσο οι Αμερικανοί καταλάβαιναν ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες κινούνταν διαφορετικά. Οι ΗΠΑ είχαν μόνο ένα στόχο, λέει Ευρωπαίος που συνάντησε τον Geithner. Η ευρωζώνη έπρεπε να σωθεί γιατί διαφορετικά θα υπήρχε μεγάλη ύφεση (depresson) στην Ευρώπη και αυτό θα επηρέαζε την οικονομία της υπερδύναμης.

Η αμηχανία όμως ήταν εμφανής και η επιτομή της ήταν οι σχέσεις με τη Μέρκελ που συχνά έβρισκε την αμερικανική παρέμβαση ακατάλληλη και μη επιθυμητή. Το Βερολίνο πίεσε για να εμπλακεί το ΔΝΤ, αλλά η Μέρκελ έλεγε στους συναδέλφους της ότι οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται από Ευρωπαίους.

Ωστόσο πολλοί σε Βρυξέλλες, Φρανκφούρτη και Παρίσι καλωσόρισαν την αμερικανική παρέμβαση ως ένα αντίβαρο στο Βερολίνο.

Όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες κλήθηκαν ξανά από τον Σαρκοζί στις 9:30 το βράδυ στις Κάννες είδαν με έκπληξη τον Ομπάμα να προεδρεύει στη συνάντηση. Πολλοί πίστευαν ότι η βραδιά θα αφιερωνόταν στην προσπάθεια να πειστεί ο Μπερλουσκόνι να καταφύγει η Ιταλία στο ΔΝΤ, κάτι που οι Ιταλοί είχαν απορρίψει το πρωί.

Ωστόσο ο Ομπάμα ξεκίνησε με κάτι διαφορετικό. Ένα σχέδιο να αυξηθεί το τείχος προστασίας της Ευρώπης. Για Γάλλους και Αμερικανούς η περισσότερο προφανής πηγή για να χρηματοδοτηθεί το τείχος ήταν η ΕΚΤ. Αλλά το Βερολίνο για πολύ καιρό στεκόταν ενάντια στη χρηματοδότηση κρατών από την κεντρική τράπεζα. Ήταν θέμα αρχής, το οποίο είχε τις ρίζες του στη γερμανική ιστορία.

Οι αντιπροσωπείες της Γαλλίας και των ΗΠΑ είχαν δουλέψει σε ένα σχέδιο που θα έπειθε τις αγορές ότι υπάρχει αρκετό χρήμα για να αποφευχθεί ελληνική πτώχευση ή κάποια άλλη χωρίς να προσκρούει στις αντιρρήσεις της Γερμανίας και ήλπιζαν ότι στις Κάννες αυτό θα γινόταν αποδεκτό. Περιελάμβανε μια μορφή μετρητού που δεν είναι πολύ γνωστή: τα Ειδικά Τραβηχτικά Δικαιώματα (special drawing rights – SDRs).

Τυπικά δεν είναι χρήμα. Δημιουργήθηκαν από το ΔΝΤ το 1969 ως αντικατάστατο του χρυσού και του δολαρίου στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό λογιστικό. Γνωστά ως «χάρτινος χρυσός» δεν μπορούν να κατέχονται από κανέναν άλλον πλην του ΔΝΤ και πρέπει να μετατραπούν σε άλλο νόμισμα πριν ξοδευτούν.

Το 2009 μετά την κρίση που προκάλεσε η Lehman Brothers το G20 αύξησε το ποσό των SDRs κατά 250 δισ. δολάρια. Στις Κάννες οι ΗΠΑ και η Γαλλία ήθελαν κάτι ανάλογο. Αντί όμως για το ΔΝΤ η ευρωζώνη θα διέθετε SDRs αξίας 140 δισ. ευρώ για ένα ταμείο διάσωσης.

Ακόμα και αυτοί που σχεδίασαν την πρόταση παραδέχονται ότι ήταν βιαστική. Στη συνάντηση ο Ομπάμα είπε ότι «οι ΗΠΑ θα προτιμούσαν η ΕΚΤ να δράσει όπως η Fed, αλλά αυτό δεν δείχνει να είναι εφικτή επιλογή», μια ξεκάθαρη αναφορά στις γερμανικές αντιδράσεις.

Το «όχι» του Jens Weidmann

Η Μέρκελ είχε ένα ακόμα πρόβλημα. Ήταν ανοικτή στην πρόταση, αλλά τα SDRs δεν ελέγχονται από κυβερνήσεις, αλλά από τις κεντρικές τράπεζες. Και ο Jens Weidmann επικεφαλής της Bundesbank διαφώνησε.

Από πηγές του ΔΝΤ ο Γερμανός κεντρικός τραπεζίτης είχε μάθει για το σχέδιο και έτσι έγραψε γρήγορα μια επιστολή προς την καγκελάριο για τη διαφωνία του.

Η διαφωνία ήταν ιδεολογική, αλλά και πρακτική. Εκτίμησε ότι η χρήση ξένων αποθεματικών για τη δημιουργία του Ταμείου θα έστελνε λάθος μήνυμα στις αγορές και θα ήταν δείγμα απελπισίας. Το βασικό πρόβλημα όμως ήταν ότι τα SDRs, όπως τα αποθέματα χρυσού μιας χώρας, είναι μέρος των συναλλαγματικών διαθεσίμων και αποκλειστικά θέμα της κεντρικής τράπεζας η διαχείρισή τους. Δεν είχε πρόβλημα να αυξηθεί το ποσό που δόθηκε το 2009 στο ΔΝΤ, αλλά η χρήση τους για ένα ευρωπαϊκό ταμείο διάσωσης θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο, εκτίμησε.

Στην επιστολή καλούσε τη Μέρκελ να απορρίψει την πρόταση. Αυτή η επιστολή όμως δεν έφτασε έγκαιρα στη γερμανική αντιπροσωπεία στις Κάννες. Η διαφωνία έγινε γνωστή από το τηλέφωνο. Υπήρξε σειρά τηλεφωνημάτων σε μια προσπάθεια να αλλάξει γνώμη ο κεντρικός τραπεζίτης. Αλλά δεν άλλαξε.

Τελικά στη συνάντηση όταν έγινε η πρόταση από τον Σαρκοζί και τον Ομπάμα η Μέρκελ είπε τα «κακά» νέα: η Bundesbank διαφωνεί και η ίδια δεν μπορεί να το δεχτεί χωρίς την Bundesbank. Είπε ότι υποστηρίζει πολιτικά το σχέδιο και πως αν η Ιταλία δεχτεί να λάβει βοήθεια 80 δισ. ευρώ από το ΔΝΤ η ίδια θα πάει στη γερμανική Βουλή να ζητήσει αύξηση του ποσού για το Ταμείο Διάσωσης. Για τα SDRs όμως η απάντηση ήταν «όχι».

Τα δάκρυα της Μέρκελ

Η Μέρκελ ήταν στη γωνία. Ο Ομπάμα υποστήριξε ότι η ιδέα της προσφυγής της Ιταλίας στο ΔΝΤ ήταν κακή. Ο Σαρκοζί προσπάθησε να πετύχει έναν συμβιβασμό. Οι ΗΠΑ ήθελαν η Γερμανία να συνεισφέρει με τα SDRs, αλλά η Γερμανία προσέφερε «μερική» δέσμευση αν η Ιταλία έμπαινε σε πρόγραμμα του ΔΝΤ. Ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών Giulio Tremonti ήταν ξεκάθαρος: η Ιταλία δέχεται παρακολούθηση του ΔΝΤ, αλλά όχι πρόγραμμα.

Θα μπορούσε το ιταλικό σχέδιο για παρακολούθηση της οικονομίας από το Ταμείο, συν δέσμευση της Γερμανίας να βοηθήσει με διμερή δάνεια να ήταν αρκετό; Αυτό αναρωτήθηκε ο Γάλλος πρόεδρος.

«Όχι. Η Γερμανία έχει το 1/4 από όλες τις τοποθετήσεις της ευρωζώνης σε SDRs», απάντησε ο Ομπάμα. «Αν έχεις όλες τις χώρες της ευρωζώνης, αλλά όχι τη Γερμανία αρχίζει να χάνεται η αξιοπιστία».

Τότε ήρθε το ξέσπασμα δακρύων της Μέρκελ. «Δεν είναι δίκαιο. Δεν μπορώ να αποφασίσω ενάντια στην Bundesbank. Δεν μπορώ να το κάνω αυτό».

Το ξέσπασμα μετρίασε τις αμερικανικές και τις γαλλικές απαιτήσεις για συμφωνία εδώ και τώρα. «Είδε ότι το παρατράβηξε», σχολιάζει για τη στάση του Ομπάμα Ευρωπαίος που ήταν στον χώρο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ρώτησε αν η Μέρκελ μπορούσε να λύσει το θέμα με την Bundesbank ως τη Δευτέρα, ενώ επίσης αναρωτήθηκε αν μπορεί να υπάρξει αναφορά στην απόφαση της Συνόδου. Αμφότεροι δεν είχαν καταλάβει την καγκελάριο. «Δεν πρόκειται να πάρω τόσο μεγάλο ρίσκο χωρίς να λάβω κάτι από την Ιταλία. Δεν πρόκειται να αυτοκτονήσω».

Έτσι, έληξε η συνάντηση.

Οι ηγέτες βρέθηκαν ξανά το επόμενο πρωί, αλλά το momentum είχε χαθεί. «Η καταιγίδα πέρασε», είπε κάποιος που μετείχε και στις δύο συναντήσεις. Το σχέδιο για τα SDRs δεν ξαναείδε το φως.

Αργότερα ο Μπερλουσκόνι αποκάλυψε στη συνέντευξη τύπου αυτό που όλοι ήθελαν να μείνει μυστικό: το ΔΝΤ του προσέφερε ένα σχέδιο διάσωσης. Η Ιταλία έλαβε έτσι το στίγμα ότι χρειάζεται πρόγραμμα στήριξης χωρίς να πάρει χρήματα. Οι αγορές αντέδρασαν.

Η αποτυχία στις Κάννες τροφοδότησε με οξυγόνο τη φωτιά της κρίσης. Σε μια εβδομάδα τα επιτόκια στα ιταλικά ομόλογα έφτασαν το 7,5%. Της Ελλάδας εκτοξεύτηκαν στο 33%, επίπεδο χωρίς προηγούμενο για ανεπτυγμένη χώρα.

Χωρίς νέο τείχος προστασίας δεν ήταν ξεκάθαρο τι θα έσωζε το ευρώ.

Παπανδρέου: «Ό,τι είχα να πω, το είπα»

Ανακοίνωση για τις νέες αποκαλύψεις, εξέδωσε το γραφείο τύπου του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου.

«Ό,τι είχαμε να πούμε για τη συνάντηση των Καννών και το δημοψήφισμα, το έχουμε πει κατ” επανάληψη και επιβεβαιωνόμαστε – παρά τις όποιες ενστάσεις για την ακρίβεια ορισμένων σημείων του δημοσιεύματος των Financial Times. Τώρα, είναι ώρα να μιλήσουν άλλοι», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

ΠΑΣΟΚ: «Ούτε για τη μάχη των Καννών, δεν έχουν γραφτεί τόσα πολλά»

«Για τη συνάντηση των Καννών στις αρχές Νοεμβρίου 2011 έχουν γραφτεί περισσότερα ίσως σχόλια και από αυτά που γράφτηκαν για τη μάχη των Καννών», αναφέρει το γραφείο τύπου του ΠΑΣΟΚ, σχολιάζοντας το θέμα.

«Όσοι συμμετείχαν στη συνάντηση αυτή κάποια στιγμή θα αναφερθούν με αυθεντικό τρόπο  στα πραγματικά περιστατικά.

Σημασία  έχει ότι μετά τις Κάννες η τότε κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου  έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή  και οδήγησε με δική της πρωτοβουλία στην ευρύτερη συνεργασία της κυβέρνησης Παπαδήμου που εξειδίκευσε και εφάρμοσε μέχρι τις 9 Μαρτίου 2012 τα όσα είχαν επί της αρχής συμφωνηθεί και αποφασιστεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 26/27 Οκτωβρίου 2011.

Χάρις στο πλαίσιο αυτό, τις θυσίες και τις δημοκρατικές επιλογές του Λαού της,  η χώρα μας  τώρα έχει κάνει τη στροφή προς την οριστική έξοδο από την κρίση και το μνημόνιο και ξαναγίνεται ένα  ουσιαστικά ισότιμο μέλος της Ευρωζώνης», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Πηγή:FT, Μετάφραση: Euro2day

Posted Μαΐου 13, 2014 by msofcrete in Άρθρα

Tagged with ,